PSR-12 Extended Coding Style

มาตรฐานการจัดรูปแบบโค้ด PHP ที่ทุกคนควรใช้ — แทนที่ PSR-2 ที่ deprecated แล้ว

📌 PSR-12 เป็นมาตรฐานที่ใช้แทน PSR-2 ตั้งแต่ปี 2019 ถ้าคุณเคยอ่าน PSR-2 มาก่อน ให้ลืมไปได้เลยครับ ใช้ PSR-12 แทน

ทำไมต้อง PSR-12?

เคยเจอไหมครับ ทำงานเป็นทีม แล้วเปิดโค้ดของเพื่อนมาดู... อ่านไม่รู้เรื่องเลย

ไม่ใช่เพราะโค้ดมันยาก แต่เพราะ แต่ละคนเขียนคนละ style — คนนึงใช้ tab คนนึงใช้ space, คนนึงเปิดปีกกา { บรรทัดเดียวกับ function คนนึงขึ้นบรรทัดใหม่

PSR-12 มาแก้ปัญหานี้ครับ มันกำหนดว่า "โค้ด PHP ที่ดี ควรจัดรูปแบบยังไง" ให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน

---

1. พื้นฐานที่ต้องรู้ก่อน

ก่อนจะไปเรื่องอื่น ให้จำ 3 อย่างนี้ไว้เลยครับ

• ใช้ 4 spaces สำหรับ indentation (ห้ามใช้ tab เด็ดขาด)

• 1 บรรทัดไม่ควรเกิน 120 ตัวอักษร (soft limit) แต่พยายามอย่าเกิน 80 จะดีที่สุด

• ท้ายไฟล์ต้องมีบรรทัดว่าง 1 บรรทัด และห้ามมี ?> ปิดท้าย

<?php

namespace App\Services;

use App\Contracts\PaymentGateway;
use App\Models\Order;

class PaymentService
{
    // โค้ดของเรา...
}
// ← บรรทัดว่างท้ายไฟล์

💡 Best Practice: ตั้งค่า editor ให้ใส่ newline ท้ายไฟล์อัตโนมัติเลยครับ ใน VS Code ตั้ง "files.insertFinalNewline": true

---

2. การประกาศ Namespace และ Use

ลำดับการเขียนด้านบนของไฟล์ ต้องเป็นแบบนี้เสมอครับ

<?php

// 1. declare strict_types (ถ้ามี)
declare(strict_types=1);

// 2. namespace
namespace App\Services;

// 3. use statements (เรียงตามตัวอักษร)
use App\Contracts\Logger;
use App\Models\User;
use Illuminate\Support\Collection;

// 4. use function (ถ้ามี)
use function App\Helpers\format_money;

// 5. use const (ถ้ามี)
use const App\Config\MAX_RETRY;

สังเกตนะครับ ต้องมีบรรทัดว่างคั่นระหว่างแต่ละกลุ่ม เสมอ

💡 Best Practice: ใช้ declare(strict_types=1); ทุกไฟล์เลยครับ มันช่วยจับ bug เรื่อง type ได้เยอะมาก

---

3. Class, Property และ Method

มาถึงส่วนที่เขียนบ่อยที่สุดครับ

3.1 การประกาศ Class

<?php

namespace App\Services;

use App\Contracts\Cacheable;
use App\Contracts\Loggable;

class UserService extends BaseService implements Cacheable, Loggable
{
    use HasLogger;
    use HasCache;

    // constants ก่อน
    public const MAX_LOGIN_ATTEMPTS = 5;

    // properties
    private string $defaultRole = 'member';

    // constructor
    public function __construct(
        private readonly UserRepository $userRepo,
        private readonly Logger $logger,
    ) {
        //
    }

    // methods
    public function findById(int $id): ?User
    {
        return $this->userRepo->find($id);
    }
}

จุดสำคัญ:

• extends และ implements อยู่บรรทัดเดียวกับชื่อ class

• เปิด { ขึ้นบรรทัดใหม่ (ต่างจาก if/for ที่อยู่บรรทัดเดียวกัน)

• ลำดับในคลาส: use traits → constants → properties → constructor → methods

3.2 ถ้า implements เยอะมาก

class UserService extends BaseService implements
    Cacheable,
    Loggable,
    Serializable
{
    // ...
}

ขึ้นบรรทัดใหม่แล้ว indent เข้ามา 1 ชั้นครับ

---

4. Control Structures (if, for, switch)

ส่วนนี้คนเขียนผิดกันเยอะมากครับ มาดูทีละตัวเลย

4.1 If / Elseif / Else

if ($user->isActive()) {
    $this->sendWelcomeEmail($user);
} elseif ($user->isPending()) {
    $this->sendReminder($user);
} else {
    $this->notifyAdmin($user);
}

สังเกตนะครับ:

• เปิด { อยู่บรรทัดเดียวกัน (ไม่เหมือน class ที่ขึ้นบรรทัดใหม่)

• ใช้ elseif ไม่ใช่ else if (คำเดียว)

• มี space หลัง if และก่อน { เสมอ

4.2 Switch

switch ($status) {
    case 'active':
        $this->activate($user);
        break;

    case 'suspended':
        $this->suspend($user);
        break;

    default:
        $this->deactivate($user);
        break;
}

💡 Best Practice: ถ้า case ไหนตั้งใจจะ fall-through (ไม่มี break) ให้ comment // no break ไว้ด้วยครับ เพื่อให้คนอ่านรู้ว่าไม่ได้ลืม

case 'admin':
    $this->grantAdminAccess($user);
    // no break
case 'moderator':
    $this->grantModAccess($user);
    break;

4.3 For / Foreach / While

for ($i = 0; $i < $count; $i++) {
    // ...
}

foreach ($users as $user) {
    // ...
}

while ($retry < self::MAX_RETRY) {
    // ...
}

ทุกตัวเหมือนกันครับ — เปิด { บรรทัดเดียวกัน, มี space รอบ keywords

---

5. Method และ Function Parameters

5.1 Parameter สั้นๆ

public function createUser(string $name, string $email): User
{
    // ...
}

5.2 Parameter ยาวๆ (เกิน 120 ตัวอักษร)

public function createOrder(
    int $userId,
    string $productCode,
    int $quantity,
    ?string $couponCode = null,
): Order {
    // ...
}

สังเกตนะครับ:

• parameter แต่ละตัวขึ้นบรรทัดใหม่ indent เข้า 1 ชั้น

• ปิด ) กับเปิด { อยู่บรรทัดเดียวกัน

• trailing comma หลังตัวสุดท้ายได้ (PHP 8.0+)

💡 Best Practice: ใช้ trailing comma เสมอครับ เวลาเพิ่ม parameter ใหม่ git diff จะสะอาดมาก

---

6. Closure (Anonymous Function)

$filtered = array_filter($users, function (User $user) {
    return $user->isActive();
});

ถ้ามี use:

$greeting = function (string $name) use ($prefix, $suffix): string {
    return $prefix . $name . $suffix;
};

Arrow Function (PHP 7.4+)

$filtered = array_filter($users, fn (User $user) => $user->isActive());

สั้นกว่าเยอะเลยครับ ถ้า logic ไม่ซับซ้อน แนะนำใช้ arrow function

---

7. Return Type Declaration

// return type ปกติ
public function getUser(int $id): User
{
    //
}

// nullable return type
public function findUser(int $id): ?User
{
    //
}

// union types (PHP 8.0+)
public function getId(): int|string
{
    //
}

// void
public function sendEmail(User $user): void
{
    //
}

💡 Best Practice: ใส่ return type ทุก method เลยครับ มันช่วยให้ IDE autocomplete ได้ดีขึ้น และจับ bug ได้เร็วขึ้นมาก

---

8. Operators

เรื่องเล็กแต่สำคัญครับ — ต้องมี space รอบ operator เสมอ

// ✅ ถูก
$total = $price * $quantity;
$name = $firstName . ' ' . $lastName;
$isValid = $age >= 18 && $hasConsent === true;

// ❌ ผิด
$total=$price*$quantity;
$name=$firstName.' '.$lastName;

ยกเว้น string concatenation ที่มีหลายบรรทัด ให้จุด . อยู่ต้นบรรทัดถัดไป:

$query = 'SELECT * FROM users'
    . ' WHERE active = 1'
    . ' ORDER BY created_at DESC';

---

9. Nullable Type และ Union Type

// nullable parameter
public function setNickname(?string $nickname): void
{
    //
}

// union type (PHP 8.0+)
public function process(int|float $amount): void
{
    //
}

// intersection type (PHP 8.1+)
public function handle(Countable&Iterator $items): void
{
    //
}

สังเกตนะครับ ? ติดกับ type ไม่มี space, | และ & ก็ไม่มี space เช่นกัน

---

10. ตั้งค่าให้จัดการอัตโนมัติ

เรื่องทั้งหมดนี้ไม่ต้องจำหมดครับ เพราะมีเครื่องมือช่วย

PHP CS Fixer (แนะนำ)

composer require --dev friendsofphp/php-cs-fixer

สร้างไฟล์ .php-cs-fixer.php ที่ root ของโปรเจกต์:

<?php

$finder = PhpCsFixer\Finder::create()
    ->in(__DIR__ . '/app')
    ->in(__DIR__ . '/config')
    ->in(__DIR__ . '/routes');

return (new PhpCsFixer\Config())
    ->setRules([
        '@PSR12' => true,
        'array_syntax' => ['syntax' => 'short'],
        'no_unused_imports' => true,
        'ordered_imports' => ['sort_algorithm' => 'alpha'],
        'trailing_comma_in_multiline' => true,
    ])
    ->setFinder($finder);

แล้วรัน:

# ดูก่อนว่าจะแก้อะไรบ้าง
vendor/bin/php-cs-fixer fix --dry-run --diff

# แก้เลย
vendor/bin/php-cs-fixer fix

💡 Best Practice: ตั้ง pre-commit hook ให้รัน php-cs-fixer อัตโนมัติทุกครั้งที่ commit ครับ จะได้ไม่ต้องมานั่งเถียงเรื่อง style กันในทีม

Laravel Pint (สำหรับ Laravel)

ถ้าใช้ Laravel อยู่แล้ว ใช้ Pint ได้เลยครับ มันมาพร้อม Laravel ตั้งแต่ v9:

# ดูก่อน
./vendor/bin/pint --test

# แก้เลย
./vendor/bin/pint

Pint ใช้ PSR-12 เป็น default อยู่แล้ว สะดวกมากครับ

---

สรุป

ถ้าให้จำแค่ไม่กี่ข้อ จำแค่นี้ก็พอครับ:

• 4 spaces ไม่ใช่ tab

• เปิด { — class/method ขึ้นบรรทัดใหม่, control structure อยู่บรรทัดเดียวกัน

• Space รอบ operator, หลัง keyword (if, for, foreach)

• ใช้ elseif ไม่ใช่ else if

• Return type ใส่ทุก method

• ใช้ PHP CS Fixer หรือ Pint จัดการให้อัตโนมัติ — อันนี้สำคัญที่สุด

จำไม่หมดก็ไม่เป็นไรครับ แค่ตั้ง tool ให้จัดการให้ แล้วโค้ดเราก็จะเป็นมาตรฐานเดียวกับคนทั้งโลกแล้ว 😄